بیماری ذات الریه(پنو مونی)

ذات الریه چیست؟ ذات الریه (پنومونی)عفونت یا التهاب بسیار شدید ریه ها می باشد. در این بیماری حبابچه های هوایی موجود در ریه ها پر از چرک و سایر مواد مایع می شود و رسیدن اکسیژن به خون با مشکل مواجه می گردد. اگر اکسیژن موجود درخون شما کاهش یابد سلولهای بدن شما به درستی کار خود را انجام نخواهند داد. به همین علت و ثانویه به انتشار عفونت در داخل بدن، امکان دارد فرد بمیرد. ذات الریه از دو طریق می تواند ریه های شما را تحت تأثیر قرار دهد. ذات الریه لوبی( قطعه ای) که یک لوب یا قطعه ای بزرگ از ریه ها را درگیر می کند و دیگری ذات الریه برونشی که کل ریه را به صورت مناطق کوچک اما منتشر درگیر می نماید.· علل ذات الریه ذات الریه یک بیماری منفرد نیست. این بیماری می تواند بیش از 30 علت مختلف داشته باشد. که پنج تا از شایعترین علل آن شامل: علل باکتریایی، علل ویروسی، مایکوپلاسمائی، سایر علل عفونی نظیر قارچها و ترکیبات شیمیایی مختلف می باشد.- ذات الریه باکتریائی: این نوع ذات الریه می تواند هر فردی را در هر سنی مبتلا سازد. افراد الکلی و ناتوان، کسانی که عمل جراحی داشته اند، افرادی که دچار بیماری تنفسی یا عفونتهای ویروسی هستند و افرادی که دارای نقص ایمنی هستند از جمله افرادی هستند که شانس بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارند. باکتریهایی ایجاد کننده ذات الریه در حلق بعضی از افراد سالم نیز یافت می شوند. زمانیکه سیستم دفاعی بدن به هر علتی نظیر بیماری، افزایش سن، سوء تغذیه، ناتوانی عمومی یا نقص ایمنی ضعیف می شود، این باکتریها می توانند تکثیر یافته و منجر به بروز صدمات شدیدی شوند. معمولاً زمانیکه مقاومت بدن کاهش می یابد این باکتریها به سمت ریه ها رفته و درآنجا سبب التهاب حبابچه های هوایی می شوند. امکان دارد قسمتی از یک لوب یا یک لوب کامل و یا حتی هر پنچ لوب ریه ها بطور کامل از مایع پر شود. این عفونت به هر علت از طریق جریان خون منتشر شده و کل بدن را فرا می گیرد. نوعی باکتری به نام پنوموکوک شایعترین علت بروز ذات الریه باکتریایی می باشد. این نوع ذات الریه یکی از اشکال پنومونی است که دارای واکسن می باشد. علائم : شروع ذات الریه باکتریایی بسیار متغیر بوده و می تواند تدریجی یا یکباره باشد. در موارد بسیار شدید ممکن است بیمار دچار تب و لرز، درد شدید قفسه سینه و سرفه های خلطی به رنگ قرمز آجری یا سبز شود. دمای بدن ممکن است حتی به 105 درجه فارنهایت نیز برسد. فرد مقدار زیادی عرق کرده و تعداد تنفس و ضربان قلب افزایش می یابد. لب ها و بستر ناخن ها بعلت کاهش اکسیژن در خون به رنگ آبی متمایل می شود و سطح هوشیاری فرد نیز ممکن است افت پیدا کند و به فرد حالت گیجی دست دهد.- ذات الریه ویروسی: بنظر می رسد نیمی از موارد ذات الریه ها بعلت عوامل ویروسی باشد. هر روزه به تعداد ویروسهایی که می توانند منجر به عفونتهای تنفسی شوند افزوده می گردد که اکثر آنها مجاری هوایی فوقانی را درگیر می کنند، اما بعضی دیگر نیز بخصوص در گروه سنی اطفال می توانند منجر به ذات الریه شوند. اکثر این موارد چندان جدی و خطرناک نبوده و بعد از یک مدت زمان کوتاه بهبود مییابند. عفونت با ویروس آنفولانزا ممکن است بسیار شدید بوده و حتی گهگاهی منجر به مرگ شود. ویروس به ریه ها حمله کرده و در آنجا تکثیر می یابد ولی معمولاً علیرغم آنکه بافت ریه پر از مایع می شود علایم بسیار کم خواهند بود. معمولاً این ویروس افرادی را مبتلا می سازد که خود دارای بیماریهای ریوی یا قلبی زمینه ای بوده و یا حامله هستند. علائم : علائم اولیه ذات الریه ویروسی شبیه به علایم آنفولانزا می باشد که شامل : تب، سرفه های خشک، سردرد، درد عضلانی و ضعف می باشد. امکان دارد تب بالا رخ داده یا حتی لبها حالت آبی رنگ پیدا کنند. در موارد بسیار شدید، فرد به آسانی قادر به نفس کشیدن نیست و نیاز به هوا دارد. ذات الریه ویروسی گاهی اوقات امکان دارد همراه با وجود باکتریها باشد و خود را بصورت علایم ذات الریه باکتریایی نشان دهد. - ذات الریه مایکوپلاسمایی: بدلیل علایم و یافته های بالینی نسبتاً متفاوت و بدلیل آنکه سیر این بیماری با ذات الریه پنوموکوکی متفاوت می باشد. در ابتدا به نظر می رسید که در این بیماری بدلیل یک یا چند ویروس ناشناخته ایجاد می شود و آنرا با نام «ذات الریه غیر معمول اولیه » می شناختند. در طی جنگ جهانی دوم عامل این بیماری شناخته شد. مایکوپلاسماها کوچکترین موجودات زنده هستند که می توانند به تنهایی زندگی کنند، به گونه ای که قابل طبقه بندی در رده باکتریها یا ویروسها نبوده اما به لحاظ بعضی خصوصیات شبیه به هر دو هستند. این نوع ذات الریه درجات مختلف داشته و می تواند خفیف یا بسیار شدید باشد. این عامل تمامی گروهای سنی را مبتلا می سازد اما افراد مسن ، اطفال و نوجوانان را بیشتر مبتلا می کند. میزان مرگ حتی در موارد درمان نشده بسیار پائین می باشد. علائم : غالبترین علامت این بیماری سرفه هایی است که بتدریج بسیار شدید می شود.اما به ندرت و گاهگاه همراه با تولید خلط سفید رنگ می باشد. تب و لرز به ندرت رخ می دهد و در بعضی موارد امکان دارد تهوع و استفراغ دیده شود. امکان دارد فرد دچار ضعف بسیار شدید شود که مدتها به طول می انجامد. - سایر انوع ذات الریه: ذات الریه ناشی از پنوموسیستیس کارینی توسط موجودی ایجاد می شود که به نظر می رسد نوعی قارچ باشد. این بیماری اولین علامت بیماری در بسیاری از افراد مبتلا به ایدزاست. این بیماری در بسیاری از موارد به خوبی قابل درمان است. بیماری ممکن است در عرض چند ماه عود کند ولی درمان می تواند از عود پیشگیری کرده یا آنرا به تأخیر اندازد. سایر انواع ذات الریه بندرت خطرناک می باشند. بعضی از انواع ذات الریه از طریق استنشاق ، غذا، مایعات، گازها، گرد و غبار و توسط قارچها ایجاد می شوند. اجسام خارجی در مجاری تنفسی یا انسداد برونشها ثانویه به بعضی از سرطانها نیز امکان دارد شانس ابتلا به ذات الریه را افزایش دهد هر چند موارد مذکور منجر به بروز ذات الریه نمی شوند. بعضی موجودات نظیر ایکتزیاها که منجر به بیماریهایی نظیر تیفوس می شوند نیز ممکن است منجر به بروز بعضی عفونتهای ریوی شوند. ذات الریه ناشی سل فرم بسیار خطرناکی از عفونت ریوی بوده نیاز به درمان زودرس دارد. · درمان ذات الریه اگر فردی به ذات الریه مبتلا شد شانس بهبود آن تحت تأثیر شرایط معینی است. اگر فرد جوان باشد، بیماری وی سریع مشخص شده باشد، دفاع بدن وی در برابر بیماری بخوبی عمل کند و عفونت هنوز گسترش پیدا نکرده باشدو فرد فاقد هرگونه بیماری دیگری باشد، شانس بهبود بیماری در وی بیشتر است. در افراد جوان و سالم، درمان زودرس با آنتی بیوتیک ها، می تواند ذات الریه باکتریایی را درمان نموده، روند بهبود ذات الریه مایکوپلاسمایی را سرعت بخشیده و در درصدی از موارد ذات الریه دیکتزیایی می تواند کمک کننده باشد. هنوز درمان قطعی برای ذات الریه ویروسی یافت نشده است اگر چه می توان در بعضی از موارد از داروهای ضد ویروسی استفاده نمود. بسیاری از بیماران نیز می توانند در خانه درمان شوند. دارویی که برای درمان ذات الریه انتخاب می شود بر اساس قضاوت پزشک و ارگانسیم هایی است که سبب بروز ذات الریه شده اند. نیز بعد از آنکه درجه حرارت بدن بیمار به حد طبیعی بازگشت، باز هم داروها باید براساس توصیه های پزشک ادامه پیدا کنند، چرا که امکان دارد ذات الریه مجدداً عود کند . گاهی اوقات امکان دارد عود مجدد بسیار شدیدتر از بیماری اولیه باشد. در کنار درمانهای آنتی بیوتیکی باید به بیماران درمانهای حمایتی نیز داده شود . گاهی اوقات باید به منظور افزایش اکسیژن خون به بیمار اکسیژن داده شود و در ضمن باید فرد یک رژیم غذایی مناسب نیز داشته باشد. در بعضی موارد نیز باید به بیمار دارو هایی داده شود که درد قفسه سینه را بهبود بخشیده و سرفه های شدید بیمار را آرام سازد. افراد جوانی که قدرت بدنی خوبی داشته باشند خیلی زود و در عرض یک هفته بعد از بهبودی از ذات الریه زندگی طبیعی خود را باز می یابند. اما در مورد افراد میانسال امکان دارد هفته ها طول بکشد تا فرد نیرو و احساس معمول و طبیعی خود را باز یابد. افرادی که ذات الریه مایکوپلاسمایی داشته اند امکان دارد تا مدتها بعد از بهبودی احساس ضعف و خمودگی داشته باشند. بصورت کلی نباید افراد را از بازگشت به کار یا انجام فعالیتهای روزمره خود باز داشت اما باید به آنها گوش زد نمود که امکان دارد دچار مشکلاتی در حین انجام کار خود شوند. استراحت کافی به منظور بازیافت توان مکفی فرد و جلوگیری از عود بیماری بسیار مهم است. · پیشگیری از ذات الریه امکان پذیر است. از آنجایی که ذات الریه از جمله عوارض جانبی بیماری آنفولانزا می باشد. لذا پیشگیری از ابتلا به آنفولانزا روش پیشگیری مناسبی جهت عدم ابتلا به ذات الریه است. امروزه واکسن هایی وجود دارند که می توانند در برابر پنوموکوک که منجر به بروز ذات الریه باکتریایی می شود مقابله کنند. پزشک شما می تواند تصمیم بگیرد که آیا شما یا یکی از اعضای خانواده شما نیاز به واکسن دارند یا خیر ؟ معمولاً این واکسن تنها برای افرادی تجویز میشود. که دارای شانس بالایی جهت ابتلا به این بیماری باشند. بالاترین میزان خطر ذات الریه پنوموکوکی در بین افراد است که: 1- دارای بیماریهای مزمنی نظیر بیماربهای ریوی، قلبی، کلیوی، کم خونی داسی شکل یا مرض قند می باشند. 2- از بیماری بسیار شدیدی بهبود یافته اند. 3- در مراکز نگهداری ویژه زندگی می کنند. 4- افرادی که سن 65 سال به بالا دارند. اگر شما در گروه پر خطر هستید در مورد انجام واکسیناسیون حتماً از پزشک خود سؤال کنید. واکسن تنها یک بار تزریق می شود و از پزشک خود در مورد واکسیناسیون مجدد سؤال کنید. در مورد زنان حامله و کودکان زیر 2 سال واکسیناسیون توصیه نمی شود. از آنجائیکه ذات الریه عمولاً به دنبال عفونتهای تنفسی معمولی ایجاد می شود، مهمترین ابزار پیشگیرنده آنست که در صورت تشدید علائم تنفسی یا بیش از چند روز طول کشیدن نشانه ها حتماً آنها را جدی بگیرید. داشتن عادات بهداشتی مناسب، غذا و بهداشت فردی سالم، استراحت کافی و تمرینات بدنی منظم می تواند مقاومت فرد را در برابر اکثر بیماریهای تنفسی افزایش دهد. بعلاوه آنها را در بهبود سریع بعد از بروز بیماری کمک می کند. · اگر شما دچار علائم ذات الریه شدید بلافاصله به پزشک خود اطلاع دهید . علیرغم وجود آنتی بیوتیکهای مختلف ، تشخیص زود هنگام و درمان به موقع بسیار مهم است. حتماً به توصیه های پزشک خود عمل کنید. در موارد بسیار شدید امکان دارد پزشک شما توصیه کند که درمان را در بیمارستان انجام دهید. گاهی اوقات نیز امکان دارد درمان در خانه عملی باشد. داروهایی که توسط پزشک شما تجویز شده است تا زمانیکه وی توصیه می نماید مصرف کنید. این امر به جلوگیری از عود مجدد ذات الریه کمک خواهد کرد. همواره به خاطر داشته باشید اگر چه این بیماری بخوبی قابل درمان است اما می تواند بسیار خطرناک باشد. در صورت ابتلا، هیچگاه درمان را به تأخیر نیندازید و بلافاصله آنرا شروع کنید.

 

 

 

 

ايستگاه شماره 1:(15امتياز)(ماهيچه،اسكلت، مولكول RNA، وسايل آزمايشگاهي)

 1-  ماهيچه بين دنده­اي         

 2- ماهيچه راست شكمي                   3- ماهيچه ذوزنقه­اي        

 4- ماهيچه دو سرران              5-   ترقوه         

 6- زند زبرين        7- دنبالچه      

 8- استخوان كف پا    

 9-   بازملكول RNA             

۱۰- قند ملكولRNA   

۱۱- ملكول RNA                                      

 12-  ظرف پتري­ديش                          13-  اسكالپل                   

   14-  سوند                                        15- لانست

ايستگاه شماره2: (14امتياز)(نيم تنه، دستگاه تنفس، نخاع، گوش،پوست)

1-مري                      2- طحال                        3-  روده كور                 

 4- كارديا                     5- تيروئيد                 6-  ديافراگم                   

7-  عصب مختلط        8-  مجراي اپانديم  

 9- استخوان گيجگاهي                  

 10-  عصب شنوايي                         

11-شيپور استاش                       12- استخوان چكشي                   

13- غده عرق                  14-عضله راست كننده مو

ايستگاه شماره3: (16امتياز)(اندام­هاي داخلي بدن مرغ، مراحل تقسيم ميتوز و ميوز، مولاژبافت ساقه و برگ،ساختمان گل در نهاندانه،نمونه­هاي گياهي طبيعي)

1-    چينه­دان                                             2- كليه

3-   الف-  پروفاز ميتوز                                            ب- نوع سلول گياهي

4- الف- پروفاز ميوز1                                             ب- تقسيم ميوز

5- الف- بافت متعلق به ساقه                           ب- اسكلرانشيم در ساقه

6-  كوتيكول در برگ                  7 – پارانشيم چوب در برگ      

8-  تخمك در گل                       9-  كيسه گرده        

10- الف- گياه نهاندانه و دو لپه   

 ب-  شيوه تكثير رويشي(قلمه زدن)                       

11- نهاندانه تك لپه                                     12- بازدانگان

ايستگاه شماره4 : (5امتياز)(ميكروسكوپ، تعيين مقياس،تعيين گروه خوني، تهيه گسترش خوني)

1-ديافراگم ميكروسكوپ                   2- پيچ تنظيم ميكروسكوپ                  

3- تعيين مقياس:مقياس=طول شيئ تقسيم برطول تصوير=01/0(نمونه

 2/mm0  وتصوير2cm)

4- تعيين نوع گروه خوني:^- A                                     - تهيه گسترش خوني

ايستگاه شماره 5: (3امتياز)( كوپ ميكروسكوپي نمونه بافت گياهي و جانوري

  1-  ماهيچه مخطط                      2-  بافت عصبي          

  3- ريشه دو لپه

ايستگاه شماره6: (4امتياز)(رعايت موارد: نحوه برش­گيري، رنگ_آميزي، ضخامت نمونه، نحوه قرارگيري لام روي نمونه)

برش­گيري عرضي از مقطع ساقه

ايستگاه شماره7: (12امتياز)

1-      مغز)

سوزن سفيد: برجستگي چهارگانه      سوزن سبز:  بطن 4     

 سوزن قرمز:دستگاه ليمبيك

2-      قلب)

 سوزن زرد:  دريچه سيني        سوزن سبز:سرخرگ آئورت    

 سوزن صورتي:عضلات پاپيلر

3-      كليه)

سوزن آبي:لگنچه        سوزن سفيد: هرم                   سوزن قرمز:ميزناي

4-      چشم)

 سوزن سبز: اجسام مژگاني          سوزن بنفش: زجاجيه     

 سوزن زرد:شبكيه

ايستگاه شماره8: (6امتياز)(رعايت موارد غشاء خارجي و داخلي، ريبوزوم ،ماتريكس، DNA، كريستا)

مدل­سازي ميتوكندري

ايستگاه شماره9: (5امتياز): (تاثير دو محيط با غلظت­هاي مختلف بر روي سلولهاي گياهي)

 طراحي آزمايش: اشاره به محيط­هاي نمكي با غلظت مختلف و اشاره به پديده تورژسانس و پلاسموليز در سلول گياهي

 

 

 

 

 

1- به شکل مقابل نگاه کنید وقتی که صفحه پلاستیکی به طرف داخل بطری حركت مي­كند حجم و فشار داخل بطری چه تغییری را نشان مي­دهد؟

1) کم – کم                                   2) کم – زیاد

1) آب آهک – زرد رنگ                 2) بي­كربنات – زرد رنگ

1) کرم خاکی                                 2) زنبور

1) در هنگام بالا رفتن دنده ها و پایین آمدن دیافراگم

2) در هنگام پایین آمدن دنده ها و بالا رفتن دیافراگم

5- در  کدام یک از جانوران زیر دستگاه عصبی از شبکه عصبی تشکیل شده است؟

1) 1- بصل النخاع، 2- پل مغزی       2) 1- پایک مغزی، 2- مخچه

1) سگ                                       2) قورباغه

3) کبوتر                                     4) کروکودیل

8- حجم کدام یک در چشم انسان بیشتر است؟

1) زجاجیه                                    2) زلالیه

الف) طبیعی است                           ب) بزرگتر از حد معمول است

1) باز شدن دست از ناحیه آرنج                  2) استخوان ساعد را روی بازو تا می کند

1) ماهیچه دو سر ران                            2) ماهیچه خیاطه

1) سلول­هاي ماهیچه مخطط  و ماهیچه ی قلبی چند هسته ای هستند.

2) سلول ماهیچه مخطط تک هسته ای و ماهیچه ی قلبی چند هسته ای است.

3) سلول­هاي ماهیچه مخطط وماهیچه ی قلبی تک هسته ای هستند.

4) سلول ماهیچه مخطط چند هسته ای و ماهیچه ی قلبی تک هسته ای است.

 14- پوست و گوش كداميك از انواع گيرنده ها را دارا مي باشند؟

1) گيرنده شيمايي       2) گيرنده مكانيكي      3) گيرنده درد            4) هيچكدام

15- در كدام سياهرگ ششي وجود ندارد؟

1)ماهي                            2) كانگورو                3) گنجشك               4) لاك­پشت

  16- خط تيره M در كدام قسمت از ساركومر مشاهده مي شود؟

1) در ابتداي ساركومر                            2) در وسط  نوار روشن

3) در انتهاي ساركومر                          4) در وسط صفحه هنسن

1) بافت پيوندي سست                         2) بافت چربي

3) بافت پيوندي رشته اي                     4) بافت خوني

 18- ساختار كدام بخش استخوان از نوع بافت متراكم است؟

1) بخش خارجي استخوان­هاي كوتاه         2) بخش مياني استخوان­هاي كوتاه

3) بخش مياني استخوان­هاي پهن             4) گزينه 1 و 3صحيح است

 19-  كدام گيرنده پوست فاقد پوشش است و از بقيه فراوان تراست؟

1) لمس                            2) درد             3) سرما                 4) فشار

1) پايانه هاي برهنه اعصاب حسي پوست         2) قشر خاكستري مخ

3) هسته هاي خاكستري درون مخ                   4) بن هاي مايسنر

21- استخوان بازو از قسمت بالايي به كدام استخوان مفصل شده است؟

1) ترقوه                  2) كتف                             3) شانه                   4) دنده

 22- كدام سلول زنده مي­ تواند فاقد اندامك باشد؟

1)آبكش                           2)همراه                              3) پارانشيم                       4)اپيدرم

1) جناغي – ترقوي پستاني          2) دلتايي             3) مورب خارجي                   4) توام

1)    باز شدن كپسول اسپوروفيتي در خزه          2) باز و بسته شدن برگ گل ابريشم  

3 ) رشد مارپيچي نوك ساقه­ي گياهان پيچنده      4) خم شدن ساقه­ي نورسته­ي گياهان به سمت نور

1) ران و لگن                                        2) ران و درشت ني

3) بازو و كتف                                       4) ران و نازك ني

26- تعداد رگ هاي متصل به دهليز چپ قلب چند عدد است ؟

 1)چهار                2) سه               3) دو              4) يك

1)ديواره ي سرخرگ ضخيم تر و داراي خاصيت ارتجاعي بيش تر از سياهرگ است .

2)ديواره ي سياهرگ ضخيم تر و داراي خاصيت ارتجاعي بيش تر از سرخرگ است .                           3) ديواره ي سرخرگ ضخيم تر و ديواره ي سياهرگ خاصيت ارتجاعي بيش تر دارد .                    4)ديواره ي سياهرگ ضخيم تر و ديواره ي سرخرگ خاصيت ارتجاعي بيش تر دارد .

1) خون روشن -  خون روشن               2) خون تيره -  خون تيره                                                3) خون روشن -  خون تيره                  4) خون تيره -  خون روشن

1) چپ – راست                                2) راست – چپ                                        

3) راست – راست                             4) چپ - چپ

1)لاغري مفرط       2) خرابي پوست         3) كاهش انرژي بدن          4) پايين آمدن درجه ي حرارت

1)روده ي كور و طحال                       2) راست روده و طحال        

3) پيلور و آپانديس                             4) كبد و كولون پايين رو 

2)كوتاه بودن طول ماهيچه ي طولي نسبت به كل روده

3)  داشتن حركات دودي

4) داشتن حركات موضعي

 34- در اندام كليه خون كدام يك از رگ هاي زير مواد دفعي كم تري دارد ؟

1) سرخرگ كليوي               

 2) شبكه ي اول مویرگي                                   

 3) سياهرگ كليوي                     

 4) سرخرگ آوران گلومرولي

1)    سرخرگ – سرخرگ                 2)  سياهرگ – سياهرگ       

3) سرخرگ - سياهرگ                  4) سياهرگ – سرخرگ

1)    پيچ خورده ي دور و جمع كننده               2)جمع كننده و هنله

 3) پيچ خورده ي دور ، نزديك و هنله            4) جمع كننده ، هنله و پيچ خورده ي دور

الف- باز شدن اسفنگتر صاف حلقوي                 ب- تحريك گيرنده هاي كششي مثانه

ج- دستور باز شدن اسفنگتر از نخاع                  د- رسيدن پيام هاي عصبي از مخ به ماهيچه هاي مخطط

1)ب،ج،الف،د               2)ب،د،ج،الف          3)ب،ج،د،الف             4)ج،ب،الف،د

38- ديواره داخلي تراكئيد و ديواره­هاي آوندهاي آب­كشي به ترتيب از كدام مواد هستند؟

1)چوب­پنبه                                 2) سوبرين و ليگنين

3) ليگنين و سلولز                        4) سلولز و سوبرين

39- كدام بخش پانكراس قوي­ترين آنزيم­هاي گوارشي را ترشح و در كدام بخش لوله­ي گوارش وارد مي­كند؟

1)    برون ريز- انتهاي دوازدهه               2) درون­ريز- ابتداي معده 

3) درون­ريز- انتهاي معده                     4) برون­ريز- ابتداي دوازدهه

40- بيش­ترين تعداد عناصر سلولي خون، در كجا ساخته مي­شود؟

1) مغز استخوان             2) كبد             3) طحال           4) گره­هاي لنفي

 

 

 

 

 

 

 

 

پوكي استخوان

پوكي استخوان يعني تخلخل استخوان ، كاهش دانسيته مواد معدني استخوان و تخريب استحكام استخوان است و از دست رفتن تراكم استخواني و يا نازك شدن استخوان است. نتيجه اين فرآيند باريك ترشدن و تخلخل بيشتر در استخوان و افزايش آمادگي شكستن استخوان و تغيير شكل آن است . استخوان ها دائما در وضعيت تحليل رفتن و رشد مجدد هستند. اغلب مردم در حدود سن 30 سالگي به بيشترين نقطه تراكم استخواني بدنشان مي‌رسند. پس از سن 30 سالگي تحليل استخوان‌ها به آرامي آغاز مي شود. اين تحليل رفتن اگر شدت داشته باشد مي‌تواند منجر به بروز عارضه پوكي استخوان شود. در اين حالت استخوان‌ها باريك و شكننده شده و ممكن است به راحتي بشكنند. پوكي استخوان مي تواند در تمام اسكلت بدن توسعه يابد ، اما بيشتر تخريب در ناحيه ستون مهره ها ، مفاصل ران و دنده ها رخ مي دهد . كاهش در سطوح استروژن با يائسگي متحد شده و خانم ها را در معرض افزايش خطر كاهش دانسيته استخوان و شكستگي قرار مي دهد . در 5 سال اول يائسگي خانم ها ممكن است 20 % حجم استخوان شان را از دست بدهند. مردان پير نيز دچار كاهش استروژن به اندازه هورمون هاي مردانه ميشوند اما نرخ كاهش هورمون در مردان نسبت به زنان كمتر است. در ابتدا تحليل استخواني در بين زنان و مردان به آرامي صورت مي‌گيرد پس از سن 65 تا 70 سالگي اين پديده در مردان سريعتر صورت مي‌گيرد.از طرف ديگر در زنان نيز تحليل استخواني پس از رسيدن آن‌ها به سن يائسگي و كاهش ميزان ترشح هورمون استروژن سرعت پيدا مي‌كند.همچنين، اگر زنان تا پيش از رسيدن به سن يائسگي تخمدان‌ها‌يشان را طي عمل جراحي بردارند احتمال ابتلا به پوكي استخوان افزايش پيدا مي‌كند. می توان بافت استخوانی را به زبان ساده به صورت زیر تقسیم کرد: استخوان انسان همانند یک ساختمان است که دارای اسکلت بندی ، دیوار چینی و ملات بین آجرهاست. اسکلت این استخوان ها از رشته های قوی و محکمی به نام رشته های کلاژن تشکیل شده که ما بین رشته ها را املاح کلسیم پرمی کند. همچنین از آنجا که استخوان ، بافتی زنده است ، محتوی مقدار زیادی سلول های جوان و بالغ استخوانی است که وظیفه ساختن بافت استخوان ها را به عهده دارند. به طور كلي به لحاظ ساختاري دونوع استخوان دربدن وجود دارد. استخوان‌هاي متراكم و استخوان‌هاي اسفنجي.هر استخوان در بدن هر دو نوع بافت استخواني را به ميزان متفاوت داراست.  اولين علائم و نشانه‌هاي پوكي استخوان معمولا در استخوان‌هايي ديده مي‌شود كه بيشترين بخش آنها را بافت اسفنجي تشكيل مي‌دهد. اين استخوان‌ها شامل استخوان لگن، ستون فقرات و استخوان‌هاي مچ دست هستند. نشانه هاي اين بيماري كه ممكن است در آينده بروز كند عبارتند از:  كمر درد، ترك استخواني ، درد و نرمي استخوان، عدم تناسب دندان مصنوعي در دهان، خم شدن ستون فقرات به سمت جلو و ايجاد قوز پشت، كاهش قد و درد گردن و... هستند .زنان نسبت به مردان از تراكم استخواني كمتري برخوردارند و در نتيجه در طول يائسگي و بعد از آن بيشتر دچار تحليل استخواني مي شوند. پوکی استخوان عارضه ای است که با بالا رفتن سن به وجود می آید ، در نتیجه از استحکام بافت و املاح استخوانی کم شده و از مقاومت آن کاسته می شود.

 اصول پيشگيري در پوكي استخوان

استخوان انسان در دوران کودکی از خاصیت ارتجاعی برخوردار است و تحمل فشار زیاد را دارد و به تدریج سفت و محکم می شود ، این مسئله در سن 20 سالگی به اوج خود می رسد، بین سن 20 تا 35 سالگی استحکام استخوان ها به همان قوت باقی می ماند.  رشد طولي استخوان‏ها تا قبل از 20 سالگي كامل و متوقف مي‏گردد. اما افزايش استحكام استخوان‏ها بعد از سن 20 سالگي همچنان ادامه خواهد داشت. بين سن 30-20 سالگي استخوان‏ها ضخيم و عريض مي‏شوند و در سن 30 سالگي به حداكثر حجم تراكم استخواني خود مي‏رسد. بنابراين هرچه در سنين پايين ذخيره توده استخواني شما بيشتر باشد در سنين بالا از استخوان‏هاي قوي‏تري برخوردار خواهيد بود. به همین دلیل ضربات شدید ، مثل تصادفات می تواند منجر به شکستگی استخوان شود. اما از این سن به بعد ، به تدریج و با سرعتی کم ، از تراکم استخوان ها کم شده و با بالارفتن سن ، پوک می شوند. در زنان، بعد از سن یائسگی به علت توقف ترشح هورمون های زنانه و نقش مهم این هورمون ها در استحکام استخوان ها ، شیوع پوکی استخوان زیادتر می شود.

عوامل موثر در پوکی استخوان

الف:عوامل غير قابل كنترل:

جنسيت:  زنان بسيار بيشتر از مردان به پوكي استخوان و شكستگي ناشي از آن دچار مي‏شوند.( در واقع 4 برابر آقايان). زيرا زنان از ابتدا تراكم استخوان كمتري دارند و بيشتر هم عمر مي‏كنند.

سن:  با افزايش سن احتمال بروز پوكي استخوان بيشتر مي‏شود.بعد از 45سالگي به ازاء هر سال 5/.%كاهش تراکم  استخوان در هر دو جنس دیده می شود.

 شروع يائسگي:  استروژن هورمون زنانه‏اي است كه از كاهش توده‏ي استخوان جلوگيري مي‏كند. توليد استروژن در تخمدان ها بعد از يائسگي متوقف مي‏شود، در نتيجه، از دست رفتن توده‏ استخوان تسريع مي‏شود. زناني كه يائسگي زود رس دارند (قبل از 45 سالگي)، مانند بانواني كه تخمدان هاي آنها را با جراحي برداشته‏اند، بيشتر در معرض ابتلا به پوكي استخوان‏ هستند. ورزش‏هاي سنگين كه باعث قطع عادت ماهيانه بيش از 6 ماه مي‏شوند،كاهش توده استخواني را به همراه خواهند داشت.

سابقه‏ خانوادگي : اثر وراثت بر پوکی استخوان عاملی بسیار مهم است . این عامل بیشتر در رابطه با شکستگی لگن مورد بررسی قرار گرفته است .

 استخوان‏بندي ظريف و كوچك:  بانواني كه داراي استخوان هاي كوچك بوده، كوتاه قد و يا لاغرند، به خاطر وجود توده‏ي استخواني كمتر، بيشتر از خانم‏هايي چاق يا افرادي كه اسكلت‏بندي درشتي دارند مستعد ابتلا به پوكي استخوان مي‏باشند. (البته احتمال ابتلا به ناراحتي‏هاي ديگر در افرادي كه اضافه وزن دارند زيادتر است).

نژاد:  بانوان اروپايي شمالي يا افراد ساكن آسياي جنوب شرقي، بيشتر در معرض ابتلا به پوكي استخوانند.مطالعه جامع پیشگیری ،تشخیص ودرمان پوکی استخوان (IMOS) نشان داد که تراکم استخوان در ایرانیان از ژاپني ها بیشتر واز آمریکائی ها کمتر است.

ابتلا به بعضي بيماري ها : پوكي استخوان به طور ثانويه در افرادي كه اختلالات هورموني و متابوليسمي مانند بيماري‏هاي مزمن كبد و كليه، ديابت نوع 1، افزايش هورمون تيروئيد و پاراتيروئيد، اختلالات رشد و هورمون‏هاي جنسي دارند ديده مي‏شود. التهاب روده و بيماري‏هايي كه ايجاد اختلال در جذب مواد غذايي كند و نيز اسهال مزمن، منجر به پوكي استخوان مي‏ شوند. دربي حركتي به مدت طولاني، بي‏اشتهايي عصبي، افرادي كه عضو پيوندي دريافت مي‏كنند و برخي سرطان‏ها(سرطان تخمدان) هم پوكي استخوان ديده مي‏شود.

ب:عوامل قابل كنترل:

ورزش نكردن:  فعاليت نداشتن، كاهش توده‏هاي استخوان را تسريع مي‏كند. ورزش و فعاليت‏هاي مناسب فيزيكي اگر مرتب و روزانه انجام شود به افزايش توده استخواني كمك مي‏كند.

كمبود كلسيم در برنامه‏ي غذايي: كلسيم، استخوان ها را قدرتمند مي‏كند. اگر به قدر كافي كلسيم مصرف نمي‏كنيد بدن شما سلول هاي استخواني را تخريب مي‏كند تا كلسيم مورد نياز خود را از آنها به دست آورد.

سيگار كشيدن: زناني كه سيگار مي‏كشند بيشتر از آنها كه سيگار نمي‏كشند به پوكي استخوان (و ساير بيماري ها) دچار مي‏شوند.

عوامل خطر ديگر :داروها(از عوارض مصرف طولاني مدت، تركيبات كورتيكواستروئيدها كه به عنوان ضدالتهاب و ضد روماتيسم و ضد آلرژي تجويز مي‏شود،پوكي استخوان است كه با خوردن كلسيم و ويتامين D نمي‏توان از اين عارضه پيشگيري كرد. داروهاي حاوي كورتن بايد با تجويز پزشك مصرف شود.) برنامه‏ي غذايي پر پروتئين و كمبود ويتامين.D

چگونه مي‏توان از پوكي استخوان پيشگيري كرد؟

شيوه زندگي و تغذيه خوب براي داشتن استخوان‏هاي سالم لازم و حياتي است. اگرچه كلسيم در تمام سنين براي استخوان‏ها لازم است و بايد در رژيم غذايي گنجانده شود ولي ويتامين D به همراه كلسيم در استحكام استخوان‏ها نقش اساسي دارد. استفاده روزانه از آفتاب و خوردن ويتامين D اين نياز را تأمين مي‏كند. ورزش و فعاليت‏هاي فيزيكي در دوران كودكي و جواني اثر مثبت در شكل‏گيري و تراكم استخواني دارد. ورزش در دوران ميانسالي و در افرادي كه دچار پوكي استخوان هستند نيز اثر زيادي در پيشگيري و افزايش تراكم استخوان دارد. تند راه­ رفتن، استفاده كردن از پله، كوه‏نوردي و ورزش‏هاي روزانه به ترميم و ساختن بافت استخوان كمك مي‏كند. به طور كلي فعاليت‏هاي فيزيكي سبب تقويت عضلات و افزايش تعادل بدن مي‏گردد، در نتيجه از افتادن كه علت اصلي شكستگي است جلوگيري مي‏شود و وضع روحي شما را نيز بهبود مي‏بخشد.  عدم استعمال سيگارو عدم مصرف نوشيدني‏هاي حاوي الكل درپيشگيري از بروزپوكي استخوان مؤثراست.

علائم هشداردهنده پوكي استخوان

معمولا اين بيماري علائم خاصي ندارد، مگر شكستگي هايي كه بر اثر زمين خوردن هاي خيلي ساده ايجاد مي شوند. گاه درد پشت و ستون فقرات كه ناشي از شكستگي هاي ظريفي در ستون فقرات هستند هم نشانه اي ازپوكي استخوان است. كاهش قد نيز مي تواند نشان پوكي استخوان باشد. خميدگي پشت نيز از عوارض پوكي استخوان و حاصل شكستن مهره هاي ستون فقرات است.  هر چند 90% شکستگی هاي لگن به دنبال سقوط رخ می دهد، دوسوم از شکستگی های مهره ای به صورت خاموش هستند وبا یک استرس کوچک مانند بلند کردن اشیاء ،عطسه ویا خم شدن که حتی زمان آن را بیمار به خاطر ندارد ، اتفاق می افتند. شکستگی های مهره ای حاد می تواند سبب درد کمر شوند که با مصرف داروهای ضد درد وفیزیوتراپی درعرض چند هفته بهبودمی يابند. بیماران مبتلا به پوکی استخوان دچار کوتاهی قد به دلیل فشار مهر ه ها ی ستون فقرات بر روی هم در اثر نازکی ناشي ازپوک شدن استخوان های مهره می شوند. در بسياري از موارد ، تنها علامت پوكي استخوان مي تواند درد پشت، پس از ايستادن  طولاني مدت باشد كه با استراحت در بستر بسرعت برطرف مي شود .

تشخيص پوكي استخوان

اين بيماري معمولا با عكس هاي معمول راديولوژي مشخص نمي شود، مگر اين كه بيش از 30 درصد از استخوان از بين رفته باشد. بهترین روش برای تشخیص پوکی استخوان، سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری است. خوشبختانه امروزه برای سنجش تراکم استخوان دستگاه های جدیدی ساخته شده که می تواند با دقت نسبتاً زیادی ، تراکم استخوانی و نسبت آن ، با استخوان سالم و سن مناسب را اندازه گیری کنند. آزمایش سنجش تراکم استخوانی بدون درد است و تنها چند دقیقه طول می کشد، همچنین احتیاج به آمادگی قبلی ندارد و در طی آن دارویی مصرف نمی شود. این سنجش، پزشک را قادرمی سازد تا شدت پوکی استخوان را اندازه گیری کرده ودرنتیجه استحکام استخوان را بسنجد. بااين روش  تراكم استخوان را در لگن، ستون فقرات يا كل بدن اندازه مي  گيرند.

تغذيه مناسب در پوکي استخوان

براي داشتن استخوان هاي قوي بايد کلسيم و ويتامين D  کافي در بدن وجود داشته باشد . به غير از اين ، مواد فوق را براي سلامت قلب ، ماهيچه ها ، اعصاب و ... نياز داريد ، البته ما روزانه مقداري از کلسيم بدنمان را از راه مواد دفعي بدن مثل عرق ، ادرار و مدفوع ، پوسته هايي که به طور طبيعي از پوستمان مي ريزد ، ناخن ها و موهايمان ،‌از دست مي دهيم . بنابراين مخصوصاً براي جلوگيري از پوکي استخوان بايد در مواد غذايي که مصرف مي کنيم ، کلسيم کافي وجود داشته باشد ( پروتئين ، منيزيوم ، روي ، ويتامينA و ويتامين C همه براي سلامت استخوان ضروري اند.) البته کلسیم و ویتامین D هرگز نباید به تنهایی به عنوان درمان پوکی استخوان به کار رود. ویتامین D مورد نیاز برا ی گروه های مختلف سنی عبارت است از : زنان ومردان زیر 50 سال روزانه 400 IU و زنان ومردان بالای 50 سال ،روزانه 800 IU.مصرف پروتئین ،به ویژه در زنانی که شکستگی ناشی از پوکی استخوان داشته اند یک جزء مهم توصیه های تغذیه ای است.افزایش مصرف پروتئین، در زنان ومردانی که در رژیم غذایی شان پروتئین به میزان کافی وجود نداشته است ، بر روی كاهش  خطر شکستگی مؤثربوده است.

مواد غذايي حاوي كلسيم:

گروه لبنيات: كشك ، پنير ، ماست ، شير . (كره ، خامه ، سرشير محتواي كلسيم ناچيزي دارند.  گروه گياهان : بادام ، فندق ، كنجد ، برگ تربچه ، جعفري ، كلم پيچ ، گل كلم                گروه مواد غذايي دريايي : صدف ، ماهي

چگونه تغذيه برروي استخوان‏ها مؤثر است؟          

دو سوم بافت استخوان از كلسيم و مواد معدني تشكيل شده است. در اوايل زندگي (نوزادي و كودكي، جواني) چون استخوان‏ها به سرعت درحال رشدهستند، نياز به كلسيم زيادي دارند، همچنين در دوران ميانسالي و سالمندي دريافت كلسيم كافي اهميت دارد چون از برداشت ذخيره آن از استخوان‏ها، جلوگيري مي‏شود.

درمان پوکی استخوان

اگر پس از سنجش تراکم استخوان، معلوم شد که مبتلا به پوکی استخوان هستید، با نظر پزشک خود می توانید تحت درمان های زیر قراربگیرید: درمان های متفاوتی هم اکنون برای پوکی استخوان وجود دارد که هر کدام با توجه به شرایط بیمار برای وی انجام می گیرد. از جمله تجویز ترکیبات حاوی کلسیم و ویتامینD، تجویز ترکیبات فلوراید و داروهای کاهنده سرعت پوکی استخوان مانندEtidronale &Alendronale و... که تمام موارد ذکر شده بسیار پر خرج و گران هستند و تنها موارد اول یعنی کلسیم و ویتامینD قابل دسترس تر، کم هزینه تر و برای عموم قابل استفاده تراست.در نهایت در نظر داشته باشید که تغذیه مناسب سرشار از کلسیم و پروتئین، فعالیت و دوری ازعدم تحرک و انجام ورزش های مناسب از زمان کودکی و نوجوانی، بهترین و کم خرج ترین توشه و روش پیشگیری برای جلوگیری از پوکی استخوان است.

درمان از طریق نرمش و ورزش

به طور منظم ورزش کنید. ورزش هایی که با تحمل وزن بدن همراهند مانع از پوکی استخوان می‌شوند. ورزش‌هایی که با تحمل وزن بدن همراهند عبارتند از: راه رفتن، راهپیمایی، دوی آهسته، نرمش (ایروبیک) تنیس. ‌دقت کنید حتما ورزشی را در برنامه خود بگنجانید که قدری فشار بر پشت و بازوهای شما وارد می‌آورد، نظیر پارو زدن، تنیس یا حرکت با وزنه. هفته‌ای 3- 5 بار و هر بار به مدت 20-60 دقیقه ورزش فوایدی محسوس دارد. (قبل از آغاز برنامه ورزشی با پزشک خود مشورت کنید.) فعال باشید، حتی اگر نمی‌توانید مرتبا ورزش کنید، ‌سعی کنید به مدت 20 دقیقه یا بیشتر فعالیت جسمانی معتدلی در اغلب روزهای هفته، ترجیحا تمام روزهای هفته داشته باشید، حتی یک قدم زدن سریع روزانه به کاهش از دست دادن استخوان کمک می‌کند.ورزش کمک می‌کند تا عضلات و استخوان ها را تقویت کنید. کارایی قلب خود را افزایش دهید. وزن خود را کنترل کنید. استرس را کاهش دهید. تعادل و چالاکی خود را بهبود بخشید، که می‌تواند مانع از زمین خوردن شما گردد. سایر اقداماتی که می‌توانید در مقابله با پوکی استخوان انجام دهیدعبارتنداز:سیگار نکشید برای ترک سیگار برنامه‌ریزی کنید، اگر در ترک سیگار مشکل دارید مقدار آن را کاهش دهید. به قدر مناسب در برابر نور آفتاب قرار بگیرید، بدن شما وقتی ویتامین D می‌سازد که پوستتان در معرض نور آفتاب قرار گیرد، در برخی از کشورها بسیاری از محصولات لبنی نیز با ویتامین D اضافه غنی شده‌اند. حتی‌الامکان از مصرف نوشابه و قهوه خودداری کنید، اگر قهوه می‌نوشید آن را با شیر مصرف کنید.

 

 

   

 

 

 

 

   سرطان خون (لوسمی) چیست؟

خون از مایع لزجی به نام پلاسما و یاخته های شناور آن که توسط مغز استخوان تولید می شود تشکیل شده است. مغز استخوان ماده ای نرم و اسفنجی شکل است که داخل استخوانها یافت می شود. این ماده حاوی یاخته ‌هایی است که یاخته‌ های مادر یا سلول پایه (Stem cell) نامیده می شود و وظیفه آنها تولید یاخته‌ های خونی است.

سه نوع یاخته‌ خونی وجود دارد :
گویچه ‌های سفید خون (گلبولهای سفید) که مسئول دفاع بدن در مقابل عوامل خارجی هستند
گویچه‌های قرمز خون (گلبولهای قرمز خون) که اکسیژن را به بافتها حمل کرده و فرآورده های زائد را از اندامها و بافتها جمع آوری می کنند
پلاکتها که وظیفه انعقاد خون و جلوگیری از خونریزی را بر عهده دارند

سرطان خون (لوسمی) نوعی بیماری پیشرونده و بدخیم اعضای خون ساز بدن است که با تکثیر و تکامل ناقص گویچه‌های سفید خون و پیش سازهای آن در خون و مغز استخوان ایجاد می شود. به مرور تعداد سلول های طبیعی کم و فرد مستعد ابتلا به عفونت ویروس های فرصت طلب می شود. این عفونت ها اغلب پیچیده و مقاوم به درمان است .                لوسمی یا لوکمی leukemia ریشه در زبان لاتین به معنای “خون سفید” دارد و فرآیند تکثیر، خونسازی و ایمنی طبیعی بدن را مختل می ‌کند. اجتماع این یاخته های سرطانی در خارج از مغز استخوان، موجب تشکیل توده هایی در اندامهای حیاتی بدن نظیر مغز و یا بزرگ شدن غده های لنفاوی، طحال، کبد و ناهنجاری عملکرد اندامهای حیاتی بدن می شوند.         لوسمی شایع ترین سرطان اطفال در جهان است.                                                      ‎لوسمی براساس طیف، شدت و سرعت پیشرفت روند بیماری به دو دسته حاد (acute) و مزمن (chronic) تعریف می شود.

۱- لوسمی حاد، رشد سریع همراه با تعداد زیادی گویچه‌ های سفید نارس است و مدت فاصله زمانی بین شروع بیماری و گسترش دامنه آن بسیار کوتاه است.

۲- لوسمی مزمن، رشد آهسته همراه با تعداد بیشتری یاخته های سرطانی بالغ تر است و مدت زمان طولانی تا بروز علائم بالینی آن دارد.

لوسمی نیز با توجه به نوع یاخته موجود در بافت مغز استخوان که دچار تراریختی و سرطان شده است تعریف می شود و اشکال مختلفی از این نوع سرطان وجود دارد که هر کدام نشانه ها و عوارض خاص خود را دارند.

لوسمی بر اساس نوع گویچه سفید خون که دچار تراریختگی و سرطان شده به دو دسته تقسیم می شود:

i) لنفوئیدی (lymphocytic) یا لنفوبلاستی ( lymphoblastic)
ii) میلوئیدی ( myelogenous )

با توجه به طبقه بندی فوق، شایع ترین اشکال لوسمی بر اساس سرعت پیشرفت روند بیماری و نوع گویچه سفید خون که دچار تراریختگی و سرطان شده به چهار گروه تقسیم می شود که عبارتند از:

۱- لوسمی لنفوئیدی یا لنفو بلاستی حاد: لوسمی لنفو بلاستی حاد بیماریی است که در آن تعداد بسیار زیادی از گویچه های سفید خون که مسئول دفاع بدن در مقابل عوامل خارجی هستند و “لنفوسیت” نامیده می شوند و هنوز به طور کامل تکامل نیافته اند دچار اختلال شده و بطور فزاینده ای در خون محیطی (blood peripheral) و مغز استخوان یافت می شوند. علاوه بر این، تجمع این یاخته ها در بافتهای لنفاوی باعث بزرگ شدن این اندامها می شود. ازدیاد لنفوسیتها نیر منجر به کاهش تعداد سایر یاخته‌های خونی مانند گویچه‌های قرمز و پلاکت ها شده و این عدم تعادل یاخته‌های خونی منجر به کم خونی، خونریزی و عدم انعقاد خون می شود. مدت فاصله زمانی بین شروع بیماری و گسترش دامنه آن بسیار سریع و کوتاه است. لوسمی لنفوبلاستی حاد، شایع ترین نوع لوسمی در اطفال است که اغلب در کودکان بین سنین ۲ تا ۶ سال تظاهر می کند. گروه سنی دیگری که در مقابل این بیماری بیش از بقیه آسیب پذیر هستند، افراد بالای ۷۵ سال را تشکیل می دهند.

۲- لوسمی میلوئیدی حاد: تراریختگی یاخته های “میلوئید” گویچه های سفید خون است که فرآیند تکثیر و خونسازی و ایمنی طبیعی بدن را مختل می ‌کند. این نوع سرطان دارای چندین زیرگونه و میانگین سن ابتلا به آن ۶۴ سال است. این نوع لوسمی در مقایسه با لوسمی لنفوسیتی حاد کمتر در کودکان دیده می شود اما کودکان مبتلا به سندرم دان (Down Syndrome) در سه سال ابتدایی زندگی استعداد بیشتری برای ابتلا به آن دارند.

۳- لوسمی لنفوئیدی مزمن: شایع ترین نوع لوسمی بزرگسالان است. طیف رشد و پیشرفت این نوع لوسمی بسیار کند و آهسته است و اغلب در افراد سالمند تظاهر می کند. میانگین سن بروز لوسمی لنفوئیدی مزمن ۶۰ سال است و ابتلا به آن در سنین پایین تر از ۳۰ سال بسیار غیر طبیعی و در کودکان بسیار نادر است. این نوع لوسمی در مردان بالای ۵۰ سال شایع تر است و اغلب به طور تصادفی و هنگام معاینات و آزمایش معمولی خون که افراد برای تشخیص بیماری های دیگر انجام می دهند، تشخیص داده می ‌شود.

۴- لوسمی میلوئیدی مزمن: این نوع لوسمی یک بیماری اکتسابی ناشی از یک نوع ناهنجاری در کروموزوم ۲۲ یاخته ‌های مغز استخوان است. لوسمی میلوئیدی مزمن در مردان بین سنین ۴۰ تا ۶۰ سال شایع تر است و افرادی که تحت تشعشعات یونیزه و یا تماس با بنزین و مشتقات آن قرار داشته اند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به آن هستند.

علائم هشدار دهنده سرطان خون (لوسمی):
احساس ناخوشی عمومی
تظاهر لکه‌های دانه اناری زیرجلدی پوست (petechiae)
لخته یا منعقد نشدن خون در پی ایجاد زخم یا بریدگی
ضعف و خستگی مفرط
عفونتهای مکرر و عود آنها
دردهای استخوان و مفاصل
تنگی نفس در اثر فعالیت
تب و لرز و نشانه های شبه سرماخوردگی
رنگ‌ پریدگی پیشرونده
تورم و بزرگی حجم غده های لنفادی، طحال و کبد
احساس سیری و بی‌اشتهائی
کم خونی
خواب‌آلودگی
خونریزی مکرر بینی یا دستگاه گوارش
تورم و خونریزی لثه ‌ها
ضعف و لاغری ممتد

علاوه بر نشانه های فوق ممکن است عوارضی در بیمار ظاهر شود که به اجتماع یاخته ها و سرایت سرطان به اندامهای دیگر بدن مربوط باشد. در چنین مواردی بیمار از سردرد، حالت تهوع و استفراغ، کاهش سطح هوشیاری، تشنج، دید مضاعف، فلج اعصاب مغز، عدم‌‏ حفظ تعادل، تورم در ناحیه گردن و صورت شکایت می کند.

سبب شناسی: سرطان زایی لوسمی

بیماری لوسمی یک فرآیند پویا است که توسط متغیرهای ناشناخته و مستقل متعددی موجب تغییرات مولکولی یاخته شده و منجر به تداخل در سیستم تکثیر یاخته های مغز استخوان می‌شود. عامل مستعد و پیشتاز در تظاهر لوسمی مانند هر سرطان دیگری به هم خوردن نظم تقسیم یاخته ‌ای است.

تحقیقات آماری و بالینی روند بدخیمی بیماری لوسمی را به این عوامل ارتباط می دهند:
جنس- لوسمی در مردان بیشتر تظاهر می کند
سابقه قبلی ابتلا به برخی از بیماری های خونی و یا سابقه قبلی به سرطان
عوامل ژنتیکی و استعداد میزبان: عوامل ژنتیکی از جمله نقایصی در کروموزوم‌ها و انتقال ژن معیوب همچنین برخی بیماری های ارثی که منجر به کاهش ایمنی بدن می شود مثل سندروم «بلوم» (Bloom) در بروز سرطان خون نقش دارد
تشعشع- افرادی که در معرض تابش اشعه های یونیزه و یا هسته ای و سرطانزا قرار گرفته اند
اعتیاد به دخانیات
آلاینده های موجود در هوای محیط زیست و محل کار- ( مواد یونیزه ، مواد صنعتی و شیمیایی سمی مانند بنزین ومشتقات آن)
نارسایی مکانیسم ایمنی طبیعی بدن
سن- در میان بزرگسالان، استعداد ابتلا به لوسمی با افزایش سن ارتباط مستقیم دارد. افراد بالای ۵۵ سال باید بیشتر مراقب علائم هشدار دهنده این بیماری باشند.
الگوهای غربالگری لوسمی

با توجه به وضیعت عمومی سلامت فرد، بررسی های تشخیص لوسمی ممکن است شامل:

۱- آزمایش خون: در شرایط طبیعی گویچه ‌های سفید بالغ در خون محیطی (peripheral) یافت می‌شوند ولی زمانی که گویچه‌های سفید نارس که باید در مغز استخوان باشند به مقدار زیادی وارد خون محیطی می ‌شوند عمدتا می تواند نشانه سرطان‌های خون (لوسمی) باشد. آزمایش خون و ‏ شمارش‌‏‎ و بررسی یاخته های شناور خون اولین گام‎ جهت ‎تشخیص‌‎ لوسمی‌ است.‏‎

۲- نمونه برداری یا بیوپسی (biopsy) مغز استخوان: بررسی میکروسکوپی از نمونه بافت سرطان بسیار مهم است زیرا مطمئن ترین روش برای تشخیص لوسمی و نوع آن به حساب می آید. نمونه برداری از مایع مغز نخاع و نمونه برداری از غدد لنفاوی نیز از روش های تشخیصی سرطان خون است.

۳- سازگاری بافتی (Tissue matching) : یاخته ها دارای انواع پروتئین های مختلف بر روی سطح خود هستند که از این پروتئین ها در آزمایش های ویژه خون برای تشخیص سازگاری بافتی استفاده می شود. موفقیت در پیوند مغز استخوان به تشابه و سازگاری مغز استخوان فرد دهنده با مغز استخوان فرد گیرنده بستگی دارد که از طریق این آزمایش سنجیده می شود.

۴- بررسی کروموزومی (cytogenic analysis): از دیگر اقدامات تشخیص ژنتیکی در افتراق انواع لوسمی است.

۵- عکس برداری از قفسه سینه با تابش اشعه X – تشخیص طیف پراکندگی یاخته های مهاجم و غده های لنفاوی متورم در ناحیه قفسه سینه است.

۶- سی تی اسکن (Computerised tomography scan)- در این روش دستگاه سی تی اسکن با گرفتن تعدادی عکس توسط اشعه ایکس، تصویری سه بعدی از بدن را نشان می دهد و از این طریق پراکندگی سرطان به بخش های دیگر بدن مشخص می شود.

۷- پرتونگاری با استفاده از تشدید میدان مغناطیسی (MRI Scan) – این آزمایش مشابه سی تی اسکن است با این تفاوت که به جای تابش اشعه X از مغناطیس جهت عکسبرداری از اعضای بدن استفاده می شود. در این آزمایش بیمار به مدت ۳۰ دقیقه به طور ساکن درون اتاقک این دستگاه می ماند و تصاویر مقطعی از بدن او تهیه می شود.

۸- سونوگرافی (Ultrasound) در این شیوه از امواج صوتی جهت بررسی ساختار اندامها استفاده می شود.

۹- معاینات بالینی: بررسی وضعیت غدد لنفاوی، طحال، کبد و دیگر اعضای بدن است.

الگوهای درمان لوسمی

فرآیند درمان لوسمی برای هر شخص معین با شرایط بیماری وی مرتبط است و الگوهای درمان لوسمی بستگی به نوع لوسمی، وضعیت بیماری در شروع درمان، سن، سلامت عمومی و چگونگی واکنش بیمار به نوع درمان دارد. علاوه بر الگوهای رایج برای درمان انواع سرطان همچون شیمی درمانی و اشعه درمانی، از جمله می توان به روش های درمانی زیر اشاره کرد:

- درمان بیولوژیکی یا ایمونولوژیک - که مشتمل بر بازسازی، تحریک،‌ هدایت و تقویت سیستم طبیعی دفاعی بدن بیمار است و با استفاده از آنتی‌ بادی و هدایت سیستم دفاعی خود بیمار جهت مبارزه با سرطان صورت می گیرد.

- جراحی – راهیابی یاخته های مهاجم لوسمی به سایر اندامهای بدن اغلب موجب تورم و بزرگی حجم غده های لنفادی و طحال و کبد می شود. الگوی درمانی محل ضایعه طحال، برداشتن آن از طریق جراحی “اسپلینکتومی” (splenectomy) است.

- پیوند مغز استخوان و پیوند سلول های پایه ( Stem cell ) – جایگزینی مغز استخوان فرد بیمار با مغز استخوان سالم است تا بیمار بتواند مقادیر بالای داروهای شیمی درمانی و یا پرتودرمانی را دریافت کند. شایع ترین اشکال پیوند مغز استخوان عبارتند از:

پیوند “اتولوگ” (autologous) طی این نوع پیوند بیمار بافت پیوندی ( مغز استخوان ) خود را دریافت می کند. در این روش مغز استخوان بیمار را خارج و آن را در معرض داروهای ضد سرطان قرار می دهند تا یاخته های بدخیم کشته شوند. سپس محصول بدست آمده را منجمد و نگهداری می کنند.
پیوند “سینژنئیک” Syngeneic - بیمار بافت پیوندی ( مغز استخوان ) را از عضو دیگر دو قلوی مشابه خود دریافت می کند. در این روش ابتدا بوسیله مقادیر زیادی از داروهای ضد سرطان همراه یا بدون پرتو درمانی،‌ تمام مغز استخوان موجود در بدن بیمار را از بین می برند.سپس از عضو دیگر دو قلوی مشابه که شباهت بافتی زیادی با بدن بیمار دارد، مغز استخوان سالمی را تهیه می کنند .
پیوند “آلوژنئیک” allogeneic : بیمار بافت پیوندی را از فردی غیر از خود یا دو قلوی مشابه خود (مثل برادر، خواهر، و یا هر یک از والدین و یا فردی که هیچگونه نسبتی با بیمار ندارد) دریافت می کند. این فرد باید سازگاری بافتی نزدیک با بدن بیمار داشته باشد .

پس از تهیه بافت پیوندی از روش های فوق، به بیمار مقادیر بالای داروهای شیمی درمانی همراه یا بدون پرتو درمانی می دهند تا باقیمانده مغز استخوان وی تخریب شود. در مرحله آخر مغز استخوان سالم را گرم کرده و بوسیله یک سوزن و از طریق سیاهرگ به بیمار تزریق می کنند تا جانشین مغز استخوان تخریب شده شود. پس از ورود بافت پیوندی به جریان خون، یاخته های پیوند زده شده به مغز استخوان هدایت شده و به تولید گویچه ‌های سفید خون، گویچه‌ های قرمز خون و پلاکتهای جدید می پردازند. ابتلاء به عفونت و خونریزی، تهوع، استفراغ، خستگی، بی اشتهایی، زخمهای دهانی، ریزش مو و واکنشهای پوستی از جمله عوارض جانبی پیوند مغز استخوان و پیوند سلول های پایه (Stem cell) است. معمولا در سرطان خون ابتدا بیمار تحت درمان شیمیایی قرار می گیرد و طبق شدت بیماری پروتکل درمانی او تنظیم می شود. پس از اولین دوره معالجات ۵۰ تا ۶۰ درصد بیماران به مرحله Remission (تسکین) می رسند عده ای از آن ها در این مرحله حاضر به پیوند مغز استخوان می شوند و یا این که درمان یادآوری دریافت می کنند. نکته قابل توجه این جاست که سرطان خون همانند سایر سرطان ها یک بیماری پیش رونده است و دوباره عود می کند. بنابراین بیمار باید تحت نظر باشد و از طرفی موفقیت درمان در عود اول کمتر از قبل و در عود سوم تنها ۲ درصد است و اغلب بیماران پس از ۳ بار عود تسلیم می شوند. با پیشرفت علم پزشکی و امکان پیوند مغز استخوان به بیماران سرطانی، درصد این عودها کم می شود به همین دلیل است که درنوع میلوئیدی حاد اغلب بیمار پس از جواب به درمان های اولیه حاضر به پیوند مغز استخوان می شود. چنان چه سرطان خون حاد تا ۶ ماه پس از تشخیص درمان نشود یا به درمان جواب ندهد، صد در صد کشنده است. اما در صورت تشخیص به موقع در مواردی تا ۹۰ درصد باعث بهبود می شود. تمامی درمان های سرطان خون Remission (تسکین) هستند و بیماری ممکن است بعد از ۶ ماه یا یک سال عود کند.امروزه با کاربردهای جدید الگوهای درمان پیوند مغز استخوان و درمان بیولوژیکی یا ایمونولوژیک و داروهای جدید ضد سرطان و پیشرفت های علم ژنتیک و ساختار های ژن های انسانی امیدهای تازه ای برای غلبه بر سرطان ایجاد شده است

 

 

تکامل چشم

رشد و ساختار چشم :

در حدود 80% داده هاي حسي انسانها به مغز از طريق شبكيه چشم انجام مي شود كه حدود ½ از كل حجم مغز را درگير فرايند پردازش خود مي كند . از ديدگاه كلينيكي شبكيه تنها نقطه اي از CNS است كه مي توان آن را مشاهده نمود و تنها نقطه اي است كه عروق شرياني درسطحarteriolar   قابل مشاهده هستند . از اين رو شبكيه چشم مثل پنجره اي عمل مي كند كه پزشكان از طريق آن به درون CNS و وياتيم عروقي قلبيCardiorascalar مي تواند نگاه كند . شبكيه مسائل مختلفي از CNS را منعكس مي كند مثل افزايش فشار داخل جمجمه اي بعلاوه مسائلي از شبكيه عروقي قلبي مثل تغييرات عروقي در ديابتي ها و يا در فشارخوني­ها را نشان مي­دهد . دانشمندان نيز به شبكيه به عنوان ساده ترين و منظم ترين بخش CNS نگاه مي كنند كه داراي مشخصات بسيار زيادي بوده كه آن را بافت بسيار جذاب و خوبي براي انجام تحقيقات مختلف مي نمايد. چشم ها طي رشدشان سير طولاني را طي مي كنند. در ابتدا ارگانل هاي حساس به نور داخل سلولي به سلولهاي منحصر به فرد چشمي تكامل پيدا مي­كنند و سپس به چند سلولهاي چشمي تبديل مي شوند. حتي چشم­ها در ساده ترين گونه­ها نيز پيچيده هستند هر چند كه آنها مراحل تكامل را هنوز طي نكرده اند. توانايي ديدن در چشمهاي انساني تنها به ساختار چشمهاي انساني تكيه ندارند بلكه توانايي ذهن و مغز براي پردازش دقيق اين اطلاعات نيز مسئله مهمي در توانايي ديدن انسان به شمار مي رود. تمام چشم­هاي مهره داران داراي شبكيه اي سه لايه­اي مي باشد . اين سه لايه عبارتند از اپتيليوم دانه دار (pigmentum ) لايه ي مسئول تغذيه و مكانيزم­هاي غذايي و لايه تكامل يافته دايو پتريك (dioptric). تكامل انسان به ديدن رنگها اين مسئله را به خوبي نشان مي دهد . در مهره داران طي فر آيند تكامل پنج نوع مهم پيگمنتوم بينايي ايجاد گشته اند . در حدود 350 تا 400 ميليون سال پيش در اوايل تكامل اين پنج نور( يكي ميل ياخته (rod) و چهار كلاس سلولهاي مخروطي كه از لحاظ طيفي متفاوت مي باشند ) امكان ديدن رنگي چهار رنگي ( تتراكروماتيك ) را فراهم كرده اند . طي تكامل پستانداران شايد بخاطر محيط زيست خاص اجداد آنها بينايي رنگي اهميت كمتري پيدا كرد و به بينايي رنگي دوكروماتيك محدود گشت . خيلي بعد تر ( 35 ميليون سال پيش ) همان­طور كه گونه­هاي اوليه تكامل پيدا كردند نياز پستانداران به تشخيص ميوه هاي زرد- نارنجي از سبز رنگ باعث تشكيل يك پيگمنت سوم گرديد .  اين پيگمنت سوم از دو برابر شدگي و شكل گيري تغييراتي در يكي دوران مسئول توليد اين پيگمنت هاي اوليه ايجاد گرديد . ژن ايجاد شده شكيل گيري و ساختن مخروطي با طول بيشتر راكد بندي مي نمود .  تنظيم دقيق طيفي اين پيگمنت ها بعد جديدي در قدرت دريافت رنگي آنها ايجاد نمود و از اين رو بينايي سه كروماتيك ايجاد گرديد .

رتینوپاتی

رتینوپاتی به حالت و بیماری هایی گفته می شود که در آن شبکیه چشم درگیر می شود.معمولا بروز چشمی بیماری های سیستمیک به صورت رتینوپاتی می باشد . ازعلل این بیماری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱) دیابت

۲) فشار خون شریانی بالا

۳) نارسی نوزاد

۴) کم خونی سیکل سل(داسی شکل)

۵) تماس مستقیم آفتاب(سولار رتینوپاتی)

۶)عوارض دارویی

۷)ژنتیک

۸)انسداد شریان یا ورید

۹)سیلیوپاتی

 

نوزادانی كه بيشتر در معرض ابتلا هستند

در صورتي كه ممكن است بسياري از نوزادان در معرض ابتلا به زردي باشند، ولي گروهي از نوزادان بيشتر در معرض خطر هستند. يكي از اين عوامل پرخطر، نژاد است. نژاد آسياي شرقي و هندي‌هاي آمريكايي بيشتر در معرض خطر ابتلا به زردي قرار دارند. افرادي كه در مناطقي بالاتر از سطح دريا زندگي مي‌كنند، سابقه خانوادگي و تاثير ژنتيك، نوع تغذيه در نوزاداني كه از شير مادر استفاده مي‌كنند و تغذيه ناكافي دارند، نوزادان مادران مبتلا به ديابت و عفونت دوران بارداري هم در اين امر دخيل است. از سوي ديگر، سن حاملگي مادر و وزن نوزاد هنگام تولد هم در اين بيماري تاثير دارد. يعني نوزاداني كه با وزن كم متولد شده و نارس هستند، بيشتر در معرض خطر قرار دارند. بروز زردي در نوزادان پسر بيشتر ديده مي‌شود

چه چيزي باعث آن مي شود

زردي در يک کودک سالم زماني اتفاق مي افتد که سطح بيلي روبين در خون بالا مي رود. بيلي روبين ماده شيميايي است که در اثر تخريب طبيعي سلولهاي قرمز پير توليد مي شود.  نوزادان سطح  بيلي روبين بالاتري دارند چون تعداد گلبولهاي قرمز حامل اکسيژن در آنها زيادتر است و کبد جوان آنها نمي تواند بيلي روبين اضافي را متابوليزه کند. هر چه سطح بيلي روبين بالاتر از نرمال مي رود، زردي از سر به پائين به سمت گردن و سپس به قفسه سينه پيش مي رود تا اينکه در موارد شديد نهايتاً به پنجه پا مي رسد. اين نوع زردي که اصطلاحاً فيزيولوژيک ناميده مي شود (برخلاف انواع نادر و شديدتري که بدليل بيماري کبدي يا ناسازگاري خوني با مادر ايجاد مي شود) معمولاً خطري براي سلامت شيرخواران سالم و رسيده (نه ماهه متولد شده) محسوب نمي شود.

تاثير لامپ‌ مهتابی سفيد بر زردی

از اوايل دهه 1970 زردي بوسيله فتوتراپي درمان مي شده است. پزشک درمان را شروع نمی­کند مگر اينکه سطح بيلي روبين بالاتر از 15 ميلي گرم در دسي ليتر خون برسد، از سال‌ها پيش شنيده‌ايم كه اگر كودكي دچار زردي شد، با قرار دادن او زير نور لامپ‌هاي فلورسنت مي‌توان او را درمان كرد. درست است كه نور درماني يكي از راه‌هاي درماني زردي در نوزادان محسوب مي‌شود، ولي استفاده از نور مهتابي هيچ پايه و اساس علمي نداشته و تاثير چنداني در درمان زردي ندارد بلكه نور فلورسنتي كه به عنوان درمان اين بيماري استفاده مي‌شود، طول موج‌هاي خاصي دارد كه لامپ‌هاي مهتابي اين طول موج و قدرت درماني را ندارند. استفاده از نور خورشيد هم به دليل سوزاندن پوست لطيف نوزاد توصيه نمي‌شود. معمولاً کودک براي يک يا دو روز برهنه و در حاليکه چشمهايش با يک پوشش محافظ پوشانده شده است زير نور فلورسنت قرار مي گيرد. نور فلورسنت باعث تخريب بيلي روبين اضافي خون مي شود. بيلي روبين هاي تخريب شده از طريق کبد دفع مي شود. اگر کودک شما دچار نوع نادر زردي ناشي از ناسازگاري خوني باشد و بيلي روبين تا سطح خطرناک بالا رود ممکن است نياز به تعويض خون داشته باشد. آزمايش خوني RH که در زمان بارداري براي آزمايش ناسازگاري Rhesus  انجام می شود احتمال وقوع ناسازگاري در نوزادان را آشکارمي سازد، آنگاه به منظور پيشگيري از اين مشکل مادرآمپول آنتي روگام دريافت می نماید.

عوارض تاخير در درمان

معمولا زردي بيماري جدي‌اي محسوب نمي‌شود و طي يك تا 2 هفته بهبود مي‌يابد. ولي چنانچه ميزان بيلي‌روبين بالاتر از حد بوده و بدون درمان باقي بماند، بيلي‌روبين وارد مغز شده و باعث وارد آمدن آسيب‌هاي جدي به مغز مي‌شود. بررسي و درمان‌هاي اوليه و زودهنگام زردي نوزادان مي‌تواند از بروز اين عوارض جدي جلوگيري كند. از عوارض درمان نشدن زردي مي‌توان به فلج مغزي، عقب‌ماندگي ذهني، حملات صرعي، اشكال در تعادل حركتي، ناهنجاري‌هاي دنداني و ناشنوايي اشاره كرد كه ديگر قابل درمان نيستند. پس با مشاهده اولين نشانه‌هاي زردي در كودكتان بلافاصله به پزشك مراجعه كنيد.

سلول­های جزایر لانگرهانس

· سلولهای آلفا یا A ، که حدود 20 درصد سلولهای جزایر لانگرهانس را تشکیل می‌دهند و هورمون گلوکاگون ترشح می‌کنند.

· سلولهای بتا یا B ، که حدود 70 درصد سلولهای جزایر لانگرهانس را تشکیل می‌دهند و هورمون انسولین ترشح می‌کنند.

· سلولهای دلتا یا D ، حدود 10 - 5 درصد از سلولهای جزایر لانگرهانس را تشکیل می‌دهند و هورمون سوماتواستاتین ترشح می‌کنند.

·   سلولهای F ، حدود 2 - 1 درصد سلولها را تشکیل داده و پلی‌پپتیدی به نام پلی‌پپتید پانکراسی ترشح می‌کنند که ترشحات خارجی پانکراس ، مخصوصا بی‌کربنات را کنترل می‌کند.

· معدودی سلول از نوع سلولهای APUD نیز در پانکراس یافت می‌شوند که عواملی مانند "مولتی‌لین" و سروتونین ترشح می‌کنند.

هورمونهای لوزوالمعده

انسولین

انسولین هورمونی پروتئینی است و از سلولهای بتا جزایر لانگرهانس ترشح می‌شود. ساختمان آن از دو زنجیره پلی پپتیدی B و A ساخته شده است که بوسیله پیوندهای دی‌سولفور به یکدیگر متصل شده‌اند. انسولین به صورت پیش هورمون ساخته می‌شود و پس از تغییر و تحولاتی که بر روی ساختمان آن در شبکه آندوپلاسمی و دستگاه گلژی صورت می‌گیرد به صورت هورمون بالغ درمی‌آید. اعمال انسولین شامل موارد زیر است: فعال کننده تجزیه گلوکز ، مهارکننده تجزیه گلیکوژن ، مهار کننده ساخت گلوکز از مواد غیر قندی ، افزایش ساخت اسیدهای چرب ، فعال کننده ساخت چربی و پروتئین و ... .

گلوکاگون

گلوکاگون هورمونی است که از سلولهای آلفا جزایر لانگرهانس ترشح می‌شود. این هورمون هم مانند انسولین به صورت پیش ساز ساخته شده و پس از تغییر و تحولاتی به هورمون بالغ تبدیل می‌شود. ترشح آن بوسیله هیپوگلسیمی (کاهش قند خون) ، بعضی از اسیدهای آمینه ، کاتکولامینها تحریک شده و بوسیله هیپرگسیمی (افزایش قند خون) ، اسیدهای چرب ، اجسام ستونی ، سکرتین و سوماتواستاتین مهار می‌شود.

سوماتواستاتین

این هورمون علاوه بر هیپوتالاموس بوسیله سلولهای D جزایر لانگرهانس نیز ترشح می‌شود. سوماتواستاتین ترشحات پانکراس را مهار می‌کند. سوماتواستاتین به صورت پری پرو سوماتواستاتین ترشح شده و بعد از گذراندن تغییراتی به هورمون بالغ تبدیل می‌شود. این هورمون ترشح و آزاد شدن هورمون رشد را مهار می‌کند. این هورمون هیچ تاثیری بر روی ترشح پرولاکتین یا هورمونهای گونادوتروپین ندارد. نیم عمر آن فقط چند دقیقه است.

مثالهایی از خود تنظیمی مثبت

1- استروژن از فولیکول ترشح می شود.هر چه استروژن زیاد می شود فولیکول بزرگتر شده و هر چه فولیکول بزرگتر شود استروژن بیشتر ترشح می شود.

 2- در زمان زایمان با حرکت جنین به سمت واژن گیرنده­های فشار در سرویکس تحریک می­شوند و پیام­هایی به مغز می­فرستند که در نهایت منجر به تزشح اکسی­توسین می­شوند اکسی­توسین از طریق جریان خون به رحم می­رسد اکسی­توسین منجر به انقباض قویتر عضلات  و باعث افزایش فشار می شود حالا فشار که زیادتر شد باز اکسی توسین بیشتر ترشح می شود. به این ترتیب به واسطه تحریک بیشتر عضلات سرویکس انقباضات رحمی به تدریج شدیدتر می­شود تا زمانی که نوزاد از سرویکس خارج شود

 

 

 

 سوالات زیست و آزمایشگاه ۱

۱)به سوالات تستی زیر پاسخ دهید:

۱- کدام اندامک در افزایش مساحت غشاهای درون سلول نقش دارد

1 لیزوزوم   2- ریبوزوم   3- سانتریول     4- اسکلت سلولی

۲- در تخمدان ها به علت تولید هورمونهای استروئیدی کدام اندامک گسترش زیادی پیدا کرده است

1- شبکه آندوپلاسمی زبر   2- شبکه آندوپلاسمی صاف    3- جسم گلزی   4- میتوکندری

۳- در مقطع عرضی ریشه جوان کدام بخش درونی­تر است

1- پوست  2- آندودرم    3- دایره محیطیه   4- آوند آبکش

۴- کدام اندامک در تمایز اندامهای جنینی نقش موثرتری دارد

1- واکوئل   2- میتوکندری   3- لیزوزوم   4- شبکه آندوپلاسمی

۵- پس از تحریک کدام یک از سلولهای زیر دیرتر به حداکثر انقباض خود می­رسند

1- ماهیچه­های زبان               2  - ماهیچه­های سه سر بازو   

 3- ماهیچه چهار سر ران       4- ماهیچه جدار آئورت

۶- قسمتی از معده گاو که به روده متصل می­شود چه نام دارد

1- سیرابی   2- هزارلا    3- شیردان    4- نگاری

۷- مهمترین عمل صفرا کدام است

1- ضدعفونی کردن معده               2- کمک به هضم لیپیدها 

 3- کمک به هضم پروتئینها           4- اسیدی کردن روده

 ۲) به سوالات زیر پاسخ کوتاه دهید:

1- زردپی آشیل مربوط به کدام ماهیچه در پا است

۲- هر جمله مربوط به کدام سلول خونی است

الف- ماکروفازها از تغییر و تکامل این سلول حاصل می­شود 

ب- اریتروپویتین تولید این سلول  را تنظیم می­کند

 ۳)صحیح یا غلط بودن جمله زیر را با علامت ص یا غلط مشخص کنید:

اسیدهای نوکلئیک به وسیله­ی واکنش سنتز آبدهی به نوکلئوتید تبدیل می­شوند.

 ۴) برای هر کدام از موارد زیر دلیل علمی بیاورید

الف- زیاد بودن تعداد گلبول قرمز مردم مناطق کوهستانی

ب) مجاری تنفسی ما همیشه باز هستند

سوالات علوم زیستی و بهداشت

 ۱- صحیح یا غلط بودن جملات زیر را با علامت ص یا غ مشخص کنید

الف- بخش مهم غشای پلاسمایی سلول های پنبه را لیپید تشکیل می­دهد

ب- ما می­توانیم به کمک اندام های حسی دنیای پیرامون خود را کاملا درست درک کنیم

پ- ملکول هموگلوبین از تعداد زیادی اسیدآمینه ساخته شده است

ت- آزمایشهای ردی بر روی گوشت در جهت باطل کردن نظریه­ی خلق الساعه بود

 ۲- در ساختمان یک اکوسیستم چند گروه جاندار مشاهده می­شود و قارچ ها جزء کدام گروهند

1- 3گروه- تجزیه کننده                    2- 4گروه- مصرف کننده  

 3- 3گروه- تولیدکننده                     4- 5گروه- تجزیه کننده

 ۳- زیر کلمات درست داخل پرانتز خط بکشید

لیپید بخش مهمی از ( دیواره سلولی – غشاهای سلولی) است.

 چرا دوقلوهای یکسان گروه خونی مشابه دارند